در دنیای پیچیده بلاک چین، زتاچین (Zetachain) به عنوان یک بلاک چین لایه اول (Layer 1) به عنوان پلی قدرتمند برای تسهیل ارتباط و تعامل بی ‌وقفه بین زنجیره ‌های مختلف شناخته می ‌شود. این پروتکل با بهره‌ گیری از فناوری ‌های نوین، در تلاش است تا آینده ‌ای ساده و یکپارچه را برای توسعه ‌دهندگان و کاربران بلاک چین فراهم آورد. در این مقاله به بررسی ویژگی ‌ها و فناوری‌ های این بلاک چین خواهیم پرداخت.

زتاچین چیست؟

Zetachain یک بلاک چین لایه 1 (L1) است که بر پایه Cosmos SDK طراحی شده و از CometBFT، یک اجماع تحمل خطای بیزانسی (BFT) بهره ‌برداری می ‌کند. این بلاک چین قادر است قراردادهای هوشمند تمام زنجیره‌ ای (Full-chain) را به گونه ‌ای مستقر کند که تجربه کاربری یکپارچه ‌ای برای برنامه ‌ها فراهم آورد. این ویژگی ‌ها ارزش کلیدی Zetachain را شکل می ‌دهند، چرا که توسعه ‌دهندگان می ‌توانند تنها یک قرارداد واحد را مستقر کنند و Zetachain مسئولیت هماهنگی تعاملات کراس چین را بر عهده می‌ گیرد. در ادامه، به بررسی عملکرد ZetaChain و مکانیسم ‌های آن خواهیم پرداخت و سپس به معرفی نسخه 2.0 زتاچین با تمرکز بر ویژگی ‌ها و بهینه ‌سازی ‌های جدید می ‌پردازیم.

زتاچین: تسهیل تعاملات در وب 3

تفاوت اصلی میان برنامه‌ های وب 3 و وب 2 در سهولت استفاده برای کاربران است. در دنیای وب 2، کاربران به راحتی می ‌توانند از خدماتی مانند ارسال ایمیل یا سفارش غذا از طریق اپلیکیشن ‌هایی مانند UberEats استفاده کنند، بدون آنکه نیازی به درک عمیق از فناوری ‌های پیچیده داشته باشند. وب 3 هنوز در مراحل ابتدایی خود قرار دارد و اگر می‌ خواهد موفق شود، باید فرآیندهای کاربری‌ اش به مراتب ساده‌ تر از وب 2 باشد. در حال حاضر، به نظر می ‌رسد که استفاده از وب 3 تنها برای افرادی با دانش فنی بالا امکان ‌پذیر است و کاربران عادی با چالش ‌هایی نظیر تعداد زیاد بلاک ‌چین ‌ها، پل‌ های میان‌ زنجیره ‌ای و مدیریت کیف پول ‌ها روبرو هستند که این فرآیندها را دشوارتر می‌ کند.

پروژه ‌هایی مانند Zetachain و CAKE Framework به دنبال ارائه راه‌ حل ‌های چند لایه ‌ای هستند تا تجربه کاربری در اپلیکیشن ‌های وب 3 را ساده ‌تر کنند. این پروژه‌ ها با ایجاد سیستم‌ هایی که تعاملات میان بلاک ‌چین ‌ها را آسان ‌تر می ‌سازند، تلاشی دارند تا مانع پیچیدگی‌ های موجود شوند و شرایط را برای کاربران عادی بهبود بخشند. Zetachain با فراهم کردن یک محیط کاربری یکپارچه، امید دارد تا دسترسی به فناوری وب 3 را برای تمام افراد تسهیل کند.

Zetachain با طراحی سه لایه ‌ای خود، به انتزاع زنجیره ‌ای موثر پرداخته است. نخستین لایه، لایه مجوز (Permission layer) می ‌باشد که مدیریت حساب‌ ها و مجوزها را بر عهده دارد. این لایه شامل کیف پول ‌های قراردادهای هوشمند و خدمات پروکسی است و هدف آن ساده‌ سازی تعاملات کاربران در حالی که کنترل آنها را حفظ کند، می‌ باشد. دومین لایه، لایه حل‌ کننده (Solver layer)، بر اساس رقابت در بازار Solver، مشکل مسیریابی را با ارائه بهترین راه حل‌ ها بنا به ترجیحات کاربر برای سرعت، هزینه و کارایی برطرف می‌ کند. این لایه با خودکارسازی فرآیند تصمیم ‌گیری، بار شناختی کاربران را کاهش داده و تجربه کاربری را بهبود می ‌بخشد.

آخرین لایه Zetachain، لایه تسویه (Settlement layer) نام دارد که به مدیریت فعل‌ و انفعالات تسویه‌ حساب ‌ها می‌ پردازد. این لایه از تکنولوژی ‌هایی مانند پل ‌های کراس چین و اوراکل‌ ها برای اطمینان از تکمیل صحیح و کارآمد تراکنش ‌های مختلف استفاده می ‌کند و هدف آن رفع پیچیدگی ‌های موجود در تعاملات کراس چین است. به طور کلی، Zetachain با ارائه این سه لایه، به حل چالش ‌های متعدد در فضایی که پیچیدگی‌ های فنی وجود دارند، می ‌پردازد و به دنبال تسهیل دسترسی کاربران به فناوری‌ های مدرن وب 3 است.

معماری پیشرفته Zetachain

Zetachain به عنوان یک معماری نوین برای اپلیکیشن‌ های جهانی، در گزارش تحقیقاتی دل ‌فی دیجیتال (Delphi Digital) به تفصیل بررسی شده و به ‌عنوان یکی از پروژه‌ های کلیدی در زمینه بلاک چین با قابلیت تعامل‌ پذیری بین زنجیره ‌ای معرفی شده است. این شبکه در تلاش است تا با ایجاد بستر لازم برای طراحی اپلیکیشن ‌هایی که توان انجام فعالیت ‌های خود را در شبکه‌ های مختلف دارند، انقلابی در دنیای بلاک چین به ارمغان آورد. معماری Zetachain شامل اجزا و قابلیت ‌های گوناگونی است که هر یک نقش مهمی در کارایی و عملکرد آن ایفا می‌ کند.

یکی از ویژگی ‌های بارز Zetachain، ارائه نسخه ‌ای بهبود یافته از ماشین مجازی اتریوم (EVM) است که به نام «ماشین مجازی اتریوم عمومی‌ شده» شناخته می ‌شود. این قابلیت به توسعه ‌دهندگان این امکان را می ‌دهد که بتوانند قراردادهای هوشمند و اپلیکیشن ‌هایشان را فراتر از محدودیت ‌های یک شبکه بلاک چین پیاده‌ سازی کنند و بدین ترتیب، اپلیکیشن‌ های تمام زنجیره‌ ای (Full-Chain) را بسازند.

در زتاچین، مکانیزم‌ های ارتباطی نیز به‌ طور خاص طراحی شده‌ اند تا تعامل ‌پذیری میان زنجیره‌ ها تسهیل شود. لایه فول‌ چین این امکان را فراهم می ‌آورد که توسعه‌ دهندگان اپلیکیشن ‌هایی بسازند که بتوانند در تمامی زنجیره ‌ها به راحتی قابل فراخوانی باشند. همچنین، اتصال ‌دهنده API امکان انتقال پیام ‌های کراس چین به‌ صورت نقطه ‌به ‌نقطه را میسر می ‌سازد. علاوه بر این، استاندارد ZRC-20 به عنوان یک پروتکل توکن همگن در تمامی زنجیره ‌ها تعریف شده است، که به کاربران اجازه می ‌دهد توکن‌ های Native Gas و ERC-20 را به شکل توکن ‌های ZRC-20 منتقل کنند و به شبکه ‌های دیگری که به اپلیکیشن ‌های فول ‌چین متصل هستند، بازگردانند.

امضاکنندگان TSS در زتاچین

در معماری Zetachain، امضاکنندگان TSS به عنوان اعتبارسنج‌ هایی با مسئولیت‌ های فراتر از معمول شناخته می ‌شوند. این اعتبارسنج‌ ها نه تنها به نظارت بر تراکنش ‌های خارج از زنجیره (Out of Chain) می ‌پردازند، بلکه در فرآیند تولید امضا از مکانیزم امضاهای آستانه ‌ای (TSS) بهره می ‌برند. در این مکانیزم، چندین مشارکت ‌کننده با هم یک امضا تولید می‌ کنند، به طوری که یک امضا تنها زمانی معتبر است که حداقل تعداد مشخصی از آنها، مثلاً 3 نفر از 5 نفر، مشارکت داشته باشند. این سیستم به توزیع کلید خصوصی میان چندین نفر کمک کرده و امنیت بیشتری را فراهم می ‌آورد.

زتاچین با اجرای دو بخش نرم‌ افزاری، عملا این مسئولیت‌ ها را بین نود Zetachain و کلاینت Zetachain توزیع می کند. نود Zetachain وظیفه پردازش تراکنش‌ های کراس چین، مدیریت ضرب توکن ‌های ZRC-20 و فراخوانی اپلیکیشن ‌های فول‌ چین را بر عهده دارد. در حالی که کلاینت Zetachain، یک برنامه آف چین است که توسط ناظر-امضاکننده اجرا می ‌شود و نظارت بر تراکنش‌ ها را در شبکه‌ های متصل و امضا به نمایندگی از زتاچین انجام می ‌دهد. 

امضاکنندگان TSS همچنین به طور مداوم آدرس‌ های واریزی را در تمامی شبکه ‌های پشتیبانی ‌شده نظارت می ‌کنند تا از موفقیت تراکنش ‌ها اطمینان حاصل شود. این امضاکنندگان مسئولیت امضای تراکنش ‌های خارج از زنجیره و ارسال آنها برای پردازش به زنجیره ‌های دیگر را به عهده دارند. این ساختار به قراردادهایی که بر روی ماشین مجازی عمومی توسعه داده شده ‌اند، این امکان را می ‌دهد که به‌ طور مؤثر از Zetachain و زنجیره ‌های متصل فراخوانی شوند.

تعاملات ورودی با Zetachain

کاربران قادرند از طریق زنجیره‌ های خارجی با اپلیکیشن ‌های غیرمتمرکز (Dapps) که بر بستر Zetachain ساخته شده ‌اند، ارتباط برقرار کنند. در این راستا، ناظر TSS مدیریت یک آدرس واریزی خاص برای توکن‌ های گس بومی و یک قرارداد امانی ERC-20 برای دارایی ‌های ERC-20 را بر عهده دارد. تمامی تراکنش ‌های ارسال‌ شده به این آدرس یا قرارداد امانی حاوی اطلاعاتی درباره فراخوانی توابع هستند. ناظر TSS با تأیید این اطلاعات، آنها را به قرارداد سیستم ارسال می ‌کند تا تابع OnCrossChainCall در قرارداد مربوطه اجرا شود.

ارتباطات خروجی و عملکرد Zetachain

قراردادهای موجود در Zetachain می ‌توانند به توابع API برای فراخوانی به زنجیره ‌های متصل دسترسی داشته باشند. در زمانی که یک قرارداد به یک قرارداد دیگر متصل می ‌شود، اطلاعاتی همانند شناسه زنجیره، آدرس قرارداد و پیام‌ های مربوطه ارائه می‌ گردد. Zetachain این اطلاعات را پردازش کرده و به زنجیره مقصد انتقال می‌ دهد. به ‌دنبال آن، تابع onZetaMessage در قرارداد دریافت‌ کننده در زنجیره مقصد به اجرا در می ‌آید.

این ساختار به ‌گونه ‌ای طراحی شده است که به قراردادهای Zetachain این امکان را می‌ دهد تا به راحتی درخواست‌ ها را به سایر زنجیره‌ ها ارسال کرده و از آنها پاسخ دریافت کنند که این امر به ‌طور چشمگیری روند کار توسعه ‌دهندگان dApp و کاربران را ساده ‌تر می ‌سازد. کاربران فقط از طریق رابط کاربری فرانت سیستم، بدون نیاز به درک عمیق از مکانیزم ‌های زیرساختی، می ‌توانند اقدام به تعاملات ورودی و خروجی نمایند. اکنون به بررسی نسخه جدید زتاچین 2.0 و قابلیت ‌های ارتقاء‌ یافته آن می‌ پردازیم. 

بررسی زتاچین 2.0

زتاچین 2.0، نسخه جدید این پلتفرم، با بهینه ‌سازی تجربه کاربری و ارائه قابلیت ‌های نوین، به کاربران اجازه می‌ دهد تا به ‌طور گسترده ‌تری از آدرس‌ های بیت‌ کوین بهره‌ برداری کنند و اتصال ‌دهنده API را ارتقاء دهند. این نسخه، به تقویت قابلیت‌ های فول ‌چین و فراهم ‌آوری حساب ‌های فول ‌چین برای کاربران کمک می ‌کند، که در نتیجه روند استفاده از سیستم را تسهیل می ‌نماید. در این نسخه، اپلیکیشن ‌های جهانی قادرند به ‌طور مستقیم با قراردادها در شبکه ‌های بلاک ‌چین تعامل داشته باشند و اپلیکیشن ‌های فول ‌چین را ایجاد کنند.

با این قابلیت جدید، اپلیکیشن ‌ها می ‌توانند تراکنش ‌های پیچیده‌ ای را با ترکیب چندین دارایی و چندین زنجیره به ‌صورت همزمان انجام دهند. برای مثال، یک کاربر بیت کوین می ‌تواند یک قرارداد در Zetachain راه ‌اندازی کند که به‌ سادگی بتواند قراردادها را در شبکه‌ های اتریوم، BNB و دیگر شبکه‌ ها اجرا کند، بدون نیاز به مواجهه با دشواری ‌های اضافی.

قابلیت جدید اپلیکیشن‌ های عمومی در زتاچین 2.0

زتاچین 2.0 با معرفی ویژگی جدید اپلیکیشن ‌های عمومی (Universal Application) به کاربران امکان می ‌دهد تا از قابلیت ‌های پیشرفته‌ تری در تعامل با زنجیره‌ های متعدد بهره‌ برداری کنند. در نسخه قبلی (ZetaChain 1.0)، کاربران می‌ توانستند از دو ویژگی مجزا برای انتقال پیام ‌های کراس چین و اپلیکیشن ‌های فول‌ چین استفاده کنند. با ارتقاء به Zetachain 2.0، اتصال‌ دهنده API به قابلیت فول ‌چین جایگزین شده و اپلیکیشن ‌های عمومی قادر به فراخوانی قراردادهای زنجیره ‌های متصل و مدیریت توکن ‌های همگن در آنها هستند. به عنوان مثال، یک کاربر می ‌تواند با یک تعامل ساده، اقداماتی مانند استیکینگ بیت‌ کوین، انتقال توکن به «BNB»، یا وام گرفتن در پالیگان را انجام دهد. بدین ترتیب، اپلیکیشن ‌ها از حالت فول ‌چین به اپلیکیشن‌ های عمومی تبدیل می ‌شوند و می ‌توانند فرآیندهای چند مرحله ‌ای را به راحتی انجام دهند.

بهینه ‌سازی متدهای تعامل و انتقال

نسخه جدید Zetachain با معرفی قرارداد درگاه (Gateway Contract) به عنوان نقطه ورود واحد، فرایند تعامل با اپلیکیشن‌ های عمومی را به طرز چشمگیری ساده ‌تر کرده است. این مدل جدید که به جای تعاملات پیچیده و نقطه ‌ای، بر مبنای ساختار هاب و اسپوک (Hub-and-Spoke) طراحی شده، هزینه ‌ها و مراحل اجرایی را به حداقل می ‌رساند. به علاوه، اپلیکیشن‌ های عمومی قادر به استفاده از توکن‌ های ZRC-20 هستند و می‌ توانند بدون نیاز به برداشت، به راحتی قراردادهای زنجیره مرتبط را فراخوانی کنند.

مدیریت دارایی‌ های کراس ‌چین و بهبود امنیت

با قابلیت ‌های جدید زتاچین 2.0، کاربران به آسانی می ‌توانند دارایی ‌های کراس‌ چین خود را مدیریت کنند. تابع «WithdrawAndCall» این امکان را فراهم می‌ آورد که کاربران بتوانند در یک تراکنش واحد، هم برداشت و هم فراخوانی قراردادها را انجام دهند؛ در این فرآیند، کارمزد گس ابتدا قفل شده و سپس توکن ‌ها از حساب کاربر حذف شده و عملیات مورد نظر در زنجیره هدف صورت می‌ گیرد. بهبود تجربه کاربران بیت‌ کوین در زتاچین 2.0 با پشتیبانی از آدرس ‌های متنوعی همچون P2P KH، P2SH، P2WSH و P2TR، قابل توجه است.

این نسخه همچنین با معرفی آدرس ‌های تپ ‌روت (Taproot) و حفظ پشتیبانی از آدرس ‌های سگویت (SegWit) به افزایش امنیت و کاهش هزینه تراکنش ‌ها کمک شایانی کرده است. این ویژگی‌ ها به توسعه‌ دهندگان و کاربران بهبودهای قابل توجهی در مدیریت تراکنش‌ های کراس ‌چین و عملکرد اپلیکیشن ‌های فول ‌چین ارائه می ‌دهند.

گسترش افق‌ های اتصال در شبکه Zetachain

Zetachain در بروزرسانی اخیر خود و با تکیه بر فرآیندهای حاکمیتی، گام بلندی در جهت توسعه شبکه و افزودن زنجیره‌ های جدید برداشته است؛ به ‌طوری که در حال حاضر امکان اتصال زنجیره‌ های EVM نظیر اتریوم به دلیل سازگاری بالا با مکانیزم امضای گسترده فراهم است، در حالی که بررسی اتصال زنجیره‌ های پیچیده‌ تری همچون پالیگان، بیس، سولانا و تون نیز در دستور کار قرار دارد. اگرچه زنجیره‌ هایی مانند سولانا و نیر به دلیل استفاده از الگوریتم EdDSA چالش‌ های فنی خاصی را ایجاد می‌ کنند اما قابلیت پشتیبانی آنها از قراردادهای هوشمند تسهیل ‌کننده ECDSA، مسیر اتصال را هموار می ‌سازد؛ در این میان، نقش حیاتی نودهای اعتبارسنج ناظر در شبکه Zetachain برای تأیید تراکنش ‌ها و مدیریت گره ‌های تمامی زنجیره ‌های متصل، تضمین ‌کننده امنیت و پایداری این اکوسیستم گسترده است.

توسعه اکوسیستم اپلیکیشن‌ های کاربردی در Zetachain

با ورود به عصر «زتاچین 2.0»، امکان فراخوانی قراردادهای هوشمند از زنجیره‌ های خارجی با بهره ‌گیری از مکانیزم امن «قرارداد درگاه» فراهم شده است که تجربه کاربری را با مدیریت تمامی پیچیدگی‌ های فنی در پشت صحنه و تنها با یک تراکنش در زنجیره مبدأ، ساده و بی ‌نقص می ‌کند. این زیرساخت پیشرفته، بستری ایده ‌آل برای توسعه اپلیکیشن ‌های متنوع فراهم آورده است؛ از جمله سوآپ بومی با استفاده از توکن‌ های ZRC-20 برای تبدیل و انتقال آسان دارایی ‌ها، ایجاد برنامه‌ های استیکینگ غیرمتمرکز و منعطف برای توکن ZETA و همچنین توسعه اپلیکیشن ‌های نوآورانه NFT که امکان جابجایی و تعامل فرامرزی میان Zetachain و سایر زنجیره ‌ها را برای کاربران فراهم می ‌سازد.

زتاچین: پیشران تحول در تجربه کاربری و آینده بلاک چین

Zetachain با هدف ساده ‌سازی چشمگیر تعاملات پیچیده بلاکچینی، به سمت ایجاد تجربه ‌ای مشابه برنامه ‌های وب 2 حرکت می ‌کند که در آن کاربران بدون درگیری با پیچیدگی ‌های زیرساختی و از طریق یک رابط کاربری یکپارچه، قادر به مدیریت دارایی ‌ها و انجام تراکنش ‌ها در چندین زنجیره مختلف هستند. این پروتکل با ارائه قابلیت ‌های پیشرفته «انتزاع زنجیره» و پشتیبانی از عملیات‌ های پیچیده کراس‌ چین، نه تنها اکوسیستم برنامه‌ ها را با ابزارهای نوآورانه غنی ‌تر می‌ کند، بلکه با کاهش موانع ورود برای کاربران غیر فنی، نقش کلیدی در پذیرش همگانی بلاک چین و خلق کاربردهای کاملاً جدید و پیش از این غیرممکن ایفا خواهد کرد.