فرض کنید سرمایه‌ گذاری قصد دارد بخشی از دارایی خود را به ‌جای ارزهای پرریسک، به اوراق قرضه دولتی اختصاص دهد؛ اما در سیستم مالی سنتی با محدودیت ‌های بانکی، فرایندهای اداری زمان ‌بر و مرزهای جغرافیایی روبرو است و نمی‌ تواند در هر زمان به ‌سرعت سرمایه خود را جابجا کند. در چنین شرایطی، خزانه داری توکنیزه شده (Tokenized Treasury) با استفاده از فناوری بلاک چین، امکان دسترسی آسان‌ تر و بدون محدودیت زمانی به اوراق قرضه دولتی را فراهم می ‌کنند.

خزانه داری توکنیزه شده چیست؟

خزانه ‌داری توکنیزه‌ شده (Tokenized Treasury) روشی نوین برای پیوند دادن بازارهای مالی سنتی با فناوری بلاک چین است که به سرمایه‌گذاران امکان می ‌دهد از مزایای اوراق قرضه دولتی در قالب دارایی‌ های دیجیتال بهره ‌مند شوند. برای درک بهتر این مفهوم، ابتدا باید بدانیم که با خرید اوراق قرضه خزانه‌ داری آمریکا، در واقع به دولت وام می ‌دهید و در ازای آن، طبق شرایط اوراق، سود دریافت می کنید. این اوراق به دلیل پشتوانه اعتباری دولت آمریکا، از جمله دارایی ‌های کم ‌ریسک در بازارهای مالی جهان محسوب می ‌شوند.

در خزانه ‌داری توکنیزه ‌شده، ارزش این اوراق از طریق فرایند توکنیزه ‌سازی به توکن‌ های دیجیتال روی شبکه بلاک چین تبدیل می ‌شود. هر توکن می ‌تواند نشان ‌دهنده سهم مشخصی از یک اوراق قرضه یا حق مالی مرتبط با آن باشد. به این ترتیب، سرمایه ‌گذاران می ‌توانند بدون نیاز به نگهداری مستقیم اوراق در سیستم سنتی، از طریق کیف پول دیجیتال به دارایی توکنیزه‌ شده خود دسترسی داشته باشند و در صورت فراهم بودن شرایط پلتفرم، آن را منتقل یا معامله کنند.

تفاوت اوراق قرضه سنتی با توکنیزه شده

یکی از دلایل توجه سرمایه‌ گذاران به خزانه‌ داری توکنیزه ‌شده، مزایایی است که فناوری بلاک چین به بازار اوراق قرضه دولتی اضافه می کند. برخلاف اوراق قرضه سنتی که معامله و تسویه آ‌نها معمولاً به ساعات کاری بازارهای مالی و حضور واسطه ‌هایی مانند بانک‌ ها و کارگزاری‌ ها وابسته است، نسخه‌ های توکنیزه ‌شده می ‌توانند امکان معامله در تمام روزهای هفته و تسویه سریع‌تر تراکنش ‌ها را فراهم کنند. همچنین، اطلاعات مربوط به تراکنش ‌ها روی شبکه بلاک چین ثبت می ‌شود و قابلیت پیگیری دارد. البته میزان شفافیت و سرعت انجام معاملات به زیرساخت و سازوکار پلتفرم ارائه ‌دهنده بستگی دارد.

مزیت دیگر خزانه‌ داری توکنیزه‌ شده، فراهم کردن امکان مالکیت کسری و دسترسی آسان‌ تر به بازار اوراق قرضه دولتی است. در این روش، سرمایه ‌گذاران می ‌توانند به‌ جای خرید یک اوراق کامل، بخش کوچکی از دارایی توکنیزه‌ شده را خریداری کنند؛ البته حداقل سرمایه مورد نیاز به شرایط هر محصول بستگی دارد. استفاده از قراردادهای هوشمند نیز می ‌تواند برخی فرایندهای مالی را خودکار کند و نیاز به واسطه ‌ها را کاهش دهد. در مجموع، خزانه‌ داری توکنیزه ‌شده با ترکیب ویژگی ‌های اوراق قرضه دولتی و قابلیت ‌های بلاک چین، راهکار متفاوتی برای دسترسی، نگهداری و معامله این دارایی ‌ها در اختیار سرمایه ‌گذاران قرار می‌ دهد.

نحوه کار خزانه داری توکنیزه شده

برای تبدیل اوراق قرضه دولتی به دارایی دیجیتال، ابتدا یک شرکت مدیریت مالی یا مدیر صندوق، اوراق خزانه ‌داری آمریکا را با استفاده از سرمایه واقعی از بازارهای مالی خریداری می کند. سپس این اوراق در اختیار یک نهاد متولی (Custodian) قرار می گیرند. وظیفه این نهاد، نگهداری و حفاظت از دارایی‌ ها و اطمینان از ثبت و حفظ حقوق مالکیت آنهاست. به این ترتیب، اوراق خریداری‌ شده به‌ عنوان پشتوانه ‌ای برای صدور دارایی ‌های دیجیتال مورد استفاده قرار می‌ گیرند.

در مرحله بعد، با استفاده از قراردادهای هوشمند، توکن ‌های دیجیتالی متناظر با اوراق نگهداری ‌شده روی شبکه بلاک چین صادر می ‌شوند. این توکن‌ ها نشان ‌دهنده سهم یا حق مالی مشخصی از دارایی ‌های پشتوانه هستند و امکان انتقال یا معامله آ‌نها مطابق با شرایط محصول فراهم می ‌شود. به این ترتیب، در فرایند خزانه ‌داری توکنیزه ‌شده، دارایی ‌های سنتی به شکل توکن‌ های دیجیتال در دسترس قرار می ‌گیرند؛ هرچند نحوه نگهداری، صدور توکن و ارتباط آن با دارایی اصلی به ساختار هر پلتفرم بستگی دارد.

انواع مدل های توکنیزه کردن اوراق قرضه

پروژه‌ های خزانه ‌داری توکنیزه ‌شده از نظر ساختار و نحوه ارائه دارایی به سرمایه‌ گذاران یکسان نیستند و هرکدام ممکن است از روش متفاوتی برای تبدیل اوراق قرضه دولتی به توکن ‌های دیجیتال استفاده کنند. به ‌طور کلی، این پروژه‌ ها را می‌ توان در دو مدل اصلی دسته‌ بندی کرد: صندوق ‌های توکنیزه ‌شده و توکنیزه‌ سازی مستقیم اوراق قرضه. شناخت تفاوت این دو مدل به سرمایه‌ گذاران کمک می‌ کند تا با آگاهی بیشتری درباره نحوه سرمایه ‌گذاری خود تصمیم بگیرند.

مدل صندوق‌ های توکنیزه‌ شده: در این روش، سرمایه ‌گذار به ‌جای خرید مستقیم یک اوراق قرضه دولتی، توکنی را خریداری می کند که نشان‌ دهنده سهم یا حق مالی او در یک صندوق سرمایه ‌گذاری است. این صندوق با استفاده از سرمایه جمع ‌آوری‌شده، مجموعه ‌ای از اوراق قرضه دولتی، معمولاً با سررسید کوتاه‌ مدت، را خریداری و نگهداری می کند. این ساختار از برخی جهات به صندوق ‌های ETF شباهت دارد؛ با این تفاوت که واحدهای صندوق به شکل توکن ‌های دیجیتال روی بلاک چین عرضه می‌ شوند. بنابراین، ارزش توکن به عملکرد دارایی‌ های موجود در صندوق و شرایط آن وابسته است.

مدل توکنیزه ‌سازی مستقیم اوراق قرضه: در این مدل، توکن صادرشده به ‌طور مستقیم به یک اوراق قرضه دولتی مشخص یا حقوق مالی مرتبط با آن متصل است. برخلاف مدل صندوقی که سرمایه ‌گذار در سبدی از اوراق مشارکت دارد، در این روش دارایی پایه مشخص ‌تر است و اطلاعاتی مانند مبلغ اسمی و تاریخ سررسید اوراق اهمیت بیشتری پیدا می‌ کند. این ساختار برای افرادی مناسب است که ترجیح می ‌دهند بدانند توکن خریداری ‌شده به کدام اوراق قرضه یا حق مالی مشخص مرتبط است. البته حقوق واقعی دارنده توکن به ساختار حقوقی و شرایط انتشار آن بستگی دارد.

مزایای خزانه داری توکنیزه شده

خزانه‌ داری توکنیزه ‌شده با ترکیب اوراق قرضه دولتی و فناوری بلاک چین، فرصت ‌های جدیدی برای سرمایه‌ گذاران ایجاد کرده است. این روش علاوه بر فراهم کردن امکان سرمایه‌ گذاری در دارایی ‌های کم ‌ریسک دولتی، از قابلیت ‌هایی مانند انتقال دیجیتال، دسترسی آسان ‌تر و استفاده از خدمات مالی غیرمتمرکز نیز بهره می ‌برد. برخلاف بازارهای مالی سنتی که معاملات و انتقال دارایی در آنها به ساعات کاری و فرایندهای بانکی وابسته است، توکن‌ های خزانه ‌داری می ‌توانند در صورت پشتیبانی پلتفرم، در تمام ساعات شبانه ‌روز و روزهای هفته معامله یا منتقل شوند. البته میزان نقدشوندگی این توکن‌ ها به حجم معاملات و شرایط بازار بستگی دارد.

یکی دیگر از مزایای خزانه ‌داری توکنیزه‌ شده، امکان بررسی اطلاعات تراکنش ‌ها از طریق دفتر کل توزیع ‌شده (Distributed Ledger) است. از آنجا که تراکنش ‌ها روی بلاک چین ثبت می ‌شوند، کاربران می ‌توانند اطلاعات مربوط به جابجایی توکن ‌ها را در شبکه مشاهده و پیگیری کنند. این قابلیت شفافیت بیشتری در ثبت تراکنش ‌ها ایجاد می کند؛ با این حال، مشاهده تراکنش‌ ها به ‌تنهایی برای اثبات وجود اوراق قرضه واقعی به ‌عنوان پشتوانه کافی نیست و سرمایه ‌گذاران باید گزارش‌ های حسابرسی و اطلاعات مربوط به دارایی ‌های صندوق را نیز بررسی کنند.

قابلیت استفاده از توکن ‌های خزانه‌ داری در امور مالی غیرمتمرکز (DeFi) نیز یکی از ویژگی ‌های مهم این دارایی ‌هاست. دیفای مجموعه ‌ای از خدمات مالی مانند وام ‌دهی، وام ‌گیری و معاملات غیرمتمرکز است که با استفاده از قراردادهای هوشمند اجرا می ‌شوند. در برخی پلتفرم ‌ها، سرمایه ‌گذاران می ‌توانند توکن ‌های خزانه ‌داری خود را به ‌عنوان وثیقه در اختیار پروتکل ‌های دیفای قرار دهند و در مقابل، دارایی دیجیتال دیگری وام بگیرند. به این ترتیب، امکان استفاده از ارزش دارایی توکنیزه ‌شده بدون فروش آن فراهم می ‌شود.

برای مثال، تصور کنید مالک یک ملک هستید که از طریق اجاره آن درآمد کسب می‌ کنید؛ اما هم ‌زمان برای راه ‌اندازی یک کسب‌ و کار به سرمایه بیشتری نیاز دارید. در چنین شرایطی می ‌توانید ملک خود را به‌ عنوان وثیقه برای دریافت وام در اختیار بانک قرار دهید. استفاده از توکن ‌های خزانه ‌داری در پلتفرم‌ های دیفای نیز تا حدی به همین شکل است؛ یعنی می‌ توانید با وثیقه گذاشتن توکن‌ های خود، ارز دیجیتال دیگری دریافت کنید و در فعالیت ‌های مالی از آن استفاده کنید. البته این روش بدون ریسک نیست و عواملی مانند نوسان ارزش وثیقه، شرایط قرارداد هوشمند و احتمال لیکویید شدن موقعیت می ‌توانند بر سرمایه شما تأثیر بگذارند.

بزرگ ‌ترین پروژه ها و صندوق های خزانه داری توکنیزه شده

ورود شرکت ‌های بزرگ مدیریت دارایی به حوزه خزانه ‌داری توکنیزه‌ شده نشان می ‌دهد که این فناوری توجه بازیگران باسابقه بازارهای مالی را نیز به خود جلب کرده است. برای مثال، شرکت بلک ‌راک (BlackRock) با راه ‌اندازی پروژه BUIDL روی شبکه اتریوم، امکان سرمایه‌ گذاری توکنیزه ‌شده در دارایی ‌های مالی کم ‌ریسک، از جمله اوراق خزانه‌ داری کوتاه ‌مدت آمریکا را فراهم کرده است. ارزش هر توکن BUIDL معادل یک دلار طراحی شده و سود حاصل از دارایی ‌های صندوق به ‌صورت روزانه و از طریق افزایش تعداد توکن ‌های دریافتی به سرمایه ‌گذاران تعلق می‌ گیرد. این پروژه یکی از نمونه ‌های شناخته ‌شده ورود موسسات مالی بزرگ به بازار دارایی ‌های توکنیزه ‌شده است.

شرکت اندو فایننس (Ondo Finance) نیز با عرضه محصول OUSG، راه دیگری برای دسترسی به اوراق خزانه‌ داری آمریکا از طریق بلاک چین ایجاد کرده است. در این مدل، سرمایه کاربران در صندوقی سرمایه ‌گذاری می ‌شود که دارایی ‌های آن شامل اوراق قرضه کوتاه ‌مدت دولتی و سایر ابزارهای مالی مرتبط است و توکن OUSG نشان ‌دهنده حقوق مالی سرمایه‌ گذاران در این صندوق است. یکی از قابلیت ‌های این محصول، امکان استفاده از آن به‌ عنوان وثیقه در برخی پلتفرم ‌های مالی غیرمتمرکز (DeFi) است؛ البته استفاده از این قابلیت به شرایط پلتفرم و محدودیت ‌های مربوط به توکن بستگی دارد.

یکی دیگر از پروژه ‌های مطرح این حوزه، توکن BENJI متعلق به شرکت فرانکلین تمپلتون (Franklin Templeton) است. این توکن به صندوق Franklin OnChain U.S. Government Money Fund مرتبط است که در اوراق دولتی آمریکا و دارایی‌ های نقدی واجد شرایط سرمایه‌ گذاری می‌ کند. یکی از ویژگی ‌های مهم این صندوق، استفاده از شبکه ‌های بلاک چینی عمومی برای ثبت تراکنش‌ ها و نگهداری سوابق مالکیت واحدهای سرمایه‌ گذاری است. سرمایه‌ گذاران با خرید BENJI، در واقع واحدهایی از این صندوق را در قالب دارایی دیجیتال در اختیار می ‌گیرند و از بازدهی حاصل از دارایی ‌های آن بهره ‌مند می ‌شوند. این سه پروژه نمونه ‌هایی از کاربرد فناوری بلاک چین برای پیوند دادن بازار اوراق دولتی با زیرساخت ‌های مالی دیجیتال هستند.

چالش های سرمایه گذاری در اوراق قرضه توکنیزه شده

خزانه ‌داری توکنیزه ‌شده با پشتوانه اوراق قرضه دولتی، می ‌تواند از ثبات نسبی این دارایی‌ ها بهره‌ مند شود؛ اما این موضوع به معنای نبود ریسک نیست. بخشی از خطرات این سرمایه ‌گذاری به زیرساخت دیجیتالی و نحوه مدیریت توکن ‌ها مربوط می ‌شود. برای مثال، اگر در کدهای قراردادهای هوشمند خطا یا آسیب ‌پذیری امنیتی وجود داشته باشد، هکرها ممکن است از آن سوء استفاده کنند و به دارایی کاربران آسیب بزنند. بنابراین، امنیت اوراق دولتی به ‌تنهایی کافی نیست و اعتبار پلتفرم، کیفیت کدنویسی و انجام حسابرسی ‌های امنیتی نیز اهمیت زیادی دارد.

یکی دیگر از چالش ‌های خزانه‌ داری توکنیزه ‌شده، محدودیت‌ های قانونی و الزامات احراز هویت (KYC) است. بسیاری از شرکت ‌های صادرکننده این توکن‌ ها برای رعایت قوانین مبارزه با پولشویی، از کاربران می ‌خواهند مراحل احراز هویت را تکمیل کنند. این الزام می ‌تواند دسترسی کاربران برخی کشورها، از جمله ایران، را به دلیل تحریم ‌ها و محدودیت ‌های بین ‌المللی دشوار یا غیرممکن کند. حتی در صورت خرید غیرمستقیم این دارایی ‌ها از طریق برخی پلتفرم ‌های غیرمتمرکز، احتمال مسدود شدن توکن ‌ها یا محدودیت در انتقال و بازخرید آنها، بسته به ساختار محصول، همچنان وجود دارد.

ریسک نقدینگی نیز از دیگر مواردی است که هنگام سرمایه ‌گذاری در خزانه ‌داری توکنیزه ‌شده باید در نظر گرفته شود. اگرچه اوراق خزانه ‌داری آمریکا در بازارهای مالی سنتی از نقدشوندگی بالایی برخوردارند اما این ویژگی لزوماً به همان اندازه در بازار توکن ‌های مرتبط با آنها وجود ندارد. برای مثال، در شرایطی که تعداد زیادی از سرمایه‌ گذاران به ‌طور هم ‌زمان قصد فروش توکن‌ های خود را داشته باشند، ممکن است خریدار کافی در بازار وجود نداشته باشد. در نتیجه، فروش دارایی با قیمت مناسب دشوار شود یا سرمایه‌ گذار ناچار باشد برای تبدیل آن به پول نقد، زمان بیشتری منتظر بماند. به همین دلیل، نقدشوندگی خزانه ‌داری توکنیزه ‌شده علاوه بر دارایی پایه، به حجم معاملات و شرایط بازار ثانویه نیز بستگی دارد.

آینده خزانه داری توکنیزه شده

تبدیل اوراق دولتی به توکن‌ های دیجیتال تنها یکی از کاربردهای فناوری بلاک چین در حوزه مالی است. خزانه ‌داری توکنیزه ‌شده را می ‌توان یکی از نمونه ‌های مهم ورود دارایی ‌های دنیای واقعی (RWA) به اقتصاد دیجیتال دانست؛ رویکردی که امکان ثبت و عرضه دارایی ‌های سنتی مانند املاک، طلا، آثار هنری و سهام شرکت ‌ها را در قالب توکن ‌های دیجیتال فراهم می کند. ورود شرکت ‌های بزرگ مدیریت دارایی و مؤسسات مالی به این حوزه نیز نشان می ‌دهد که توجه نهادهای سنتی به ظرفیت ‌های بلاک چین در حال افزایش است. این روند می ‌تواند زمینه ورود سرمایه بیشتر و گسترش همکاری میان بازارهای مالی سنتی و زیرساخت ‌های دیجیتال را فراهم کند.

گسترش دارایی‌ های توکنیزه ‌شده، از جمله اوراق خزانه‌ داری، می ‌تواند گزینه‌ های متنوع‌ تری در اختیار سرمایه ‌گذاران بازار رمزارز قرار دهد. این دارایی ‌ها به دلیل ارتباط با پشتوانه ‌های مالی سنتی، ممکن است در مقایسه با بسیاری از رمزارزهای پرنوسان، ثبات بیشتری داشته باشند؛ هرچند همچنان با ریسک ‌هایی مانند محدودیت نقدشوندگی، مشکلات فنی و تغییرات مقرراتی روبرو هستند. در آینده نیز ممکن است دامنه توکنیزه ‌سازی به دارایی ‌های بیشتری گسترش پیدا کند و امکان معامله یا انتقال برخی از آنها در بازارهای دیجیتال و خارج از ساعات کاری بازارهای سنتی فراهم شود؛ البته تحقق این قابلیت ‌ها به زیرساخت ‌های فنی، قوانین و پذیرش نهادهای مالی بستگی دارد.

در مجموع، خزانه‌داری توکنیزه‌ شده نمونه‌ ای از پیوند میان نظام مالی سنتی و اقتصاد مبتنی بر بلاک چین است. این فناوری ظرفیت‌ هایی مانند تسهیل دسترسی به دارایی‌ ها، افزایش شفافیت ثبت تراکنش‌ ها و فراهم کردن امکان مالکیت کسری را دارد؛ اما برای گسترش استفاده از آن، چالش‌ های حقوقی، امنیتی و اجرایی باید برطرف شوند. بنابراین، هرچند توکنیزه‌ سازی می‌ تواند شیوه نگهداری، انتقال و معامله دارایی‌ ها را در سال‌ های آینده تغییر دهد، میزان موفقیت آن به اعتماد سرمایه‌ گذاران، شفافیت ساختار محصولات و شکل‌ گیری چارچوب‌ های قانونی روشن وابسته خواهد بود.

خزانه‌ داری توکنیزه‌ شده؛ سرمایه‌گذاری سنتی در قالبی تازه!

بازارهای مالی با ورود فناوری بلاک چین در حال تجربه تغییرات تازه‌ ای هستند. توکنیزه شدن اوراق خزانه‌ داری، نمونه‌ ای از این تحول است که امکان دسترسی و معامله دارایی‌ های سنتی را در بستر بلاک چین فراهم می‌ کند. این ابزار ها می‌ توانند فرصت‌ های جدیدی برای سرمایه‌ گذاران ایجاد کنند؛ اما شناخت سازوکار، بازدهی، ریسک‌ها و تفاوت آن‌ها با اوراق خزانه‌ داری سنتی اهمیت زیادی دارد.

برای ارزیابی این فرصت‌ ها، نباید فقط به بازدهی یک دارایی توجه کرد. بررسی شرایط بازار، میزان نقدشوندگی، ریسک‌ های فنی و اعتباری و ارتباط این ابزارها با سایر دارایی‌ ها، بخش مهمی از یک تصمیم سرمایه‌گذاری آگاهانه است. همچنین بهتر است تمام سرمایه خود را به یک بازار یا ابزار مالی اختصاص ندهید و با توجه به اهداف و میزان ریسک‌ پذیری، ترکیبی از سهام، طلا، صندوق‌ های درآمد ثابت، ارزهای دیجیتال و سایر دارایی‌ ها را در سبد خود در نظر بگیرید.

در چنین شرایطی، یک دستیار سرمایه‌گذاری هوشمند می‌ تواند به شما در بررسی فرصت‌ها و انتخاب ترکیب مناسب دارایی‌ ها کمک کند. آرم اینوست با ارائه تحلیل‌ های تخصصی و پیشنهاد های خرید، مسیر چینش و مدیریت سبد سرمایه‌گذاری را برای شما روشن‌ تر می‌ کند. پیش از انتخاب یک دستیار سرمایه‌گذاری، بهتر است با معیارهای انتخاب و انتظاراتی که باید از آن داشته باشید آشنا شوید. 

برای دسترسی به تحلیل‌ها و پیشنهادهای تخصصی و مدیریت هوشمندانه‌تر سبد دارایی خود، اپلیکیشن دستیار سرمایه گذاری آرم اینوست را نصب کنید، چون در بازارهای جدید، شناخت فرصت‌ ها مهم است؛ اما مدیریت ریسک، اهمیت بیشتری دارد...